MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, “100 İl, 1000 İlçe” projesine ilişkin değerlendirmelerinde yeni illerin hangi kriterler doğrultusunda belirleneceğine dair ayrıntıları paylaştı. Projenin uygulanması halinde Türkiye'nin idari haritasında 1999 yılından bu yana ilk kez kapsamlı bir değişiklik yaşanabilecek. Türkiye'de son olarak Düzce'nin il yapılmasıyla il sayısı 81'e yükselmişti.
İL OLMAK İÇİN HANGİ KRİTERLER ARANACAK?
Bir ilçenin il statüsü kazanabilmesi için nüfusunun en az 100 bin olması ve mevcut il merkezine en az 30 kilometre uzaklıkta bulunması gerekiyor. Bunun yanında şehirleşme hızı, ulaşım olanakları, ekonomik yapı, eğitim durumu ve hinterlant kapasitesi gibi toplam 8 farklı başlıkta değerlendirme yapılması öngörülüyor.
İl kurulması Anayasa gereği ancak kanunla mümkün olduğundan, yeni illerin belirlenmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) yasal düzenlemenin kabul edilmesi gerekiyor.
İL OLMASI BEKLENEN İLÇELER HANGİLERİ?
Nüfus, ekonomik gelişmişlik ve mevcut il merkezlerine uzaklık gibi ölçütler dikkate alındığında il olmaya aday gösterilen ilçeler arasında şunlar bulunuyor:
-
Alanya ve Manavgat (Antalya)
-
Bandırma ve Edremit (Balıkesir)
-
Fethiye (Muğla)
-
Nazilli (Aydın)
-
Polatlı (Ankara)
-
Çorlu (Tekirdağ)
-
Lüleburgaz (Kırklareli)
-
İskenderun (Hatay)
-
Ünye (Ordu)
-
Elbistan (Kahramanmaraş)
-
Siverek (Şanlıurfa)
-
Kahta (Adıyaman)
-
Ergani (Diyarbakır)
-
Midyat (Mardin)
-
Cizre (Şırnak)
-
Erciş (Van)
-
Yüksekova (Hakkari)
Belirlenen 19 il kontenjanından daha fazla ilçenin adaylar arasında yer alması nedeniyle bazı bölgelerin ilk aşamada listeye giremeyebileceği değerlendiriliyor.
İL SAYISININ ARTMASIYLA NELER DEĞİŞECEK?
Yeni illerin kurulmasıyla birlikte kamu kurumlarının teşkilatlanmasında da değişikliğe gidilecek. İl statüsü kazanan yerleşim yerlerine vali atanması, emniyet, jandarma, sağlık, millî eğitim ve adalet gibi kamu kurumlarının il düzeyinde yeniden yapılandırılması bekleniyor.
Öte yandan yeni iller, genel bütçeden doğrudan pay alabilecek. Her ilin ayrı bir seçim çevresi olması nedeniyle TBMM'deki milletvekili dağılımının da yeniden hesaplanması gerekecek.
PLAKA KODLARI 100'E KADAR ÇIKABİLİR
İl sayısının 100'e yükselmesi halinde araç plaka kodlarında da yeni bir dönem başlayacak. Mevcut 01 Adana ile 81 Düzce arasındaki kodların korunması, yeni kurulacak illere ise 82'den 100'e kadar numara verilmesi öngörülüyor.
Daha önce 1989-1999 yılları arasında kurulan 14 yeni il için 68 ile 81 arasında plaka kodları belirlenmişti. Yeni ilçelerin alacağı plaka numaraları ise hazırlanacak yasal düzenlemeyle netleşecek. İl statüsü kazanacak ilçelerde mevcut araç plakalarının değiştirilip değiştirilmeyeceği de düzenleme kapsamında açıklığa kavuşacak.
BAHÇELİ DAHA ÖNCE DE GÜNDEME GETİRMİŞTİ
Devlet Bahçeli, 100 il ve 1000 ilçe hedefini daha önce de çeşitli açıklamalarında dile getirmişti. Mayıs 2022'de Türkiye'nin il sayısının 100'e, nüfusunun ise 100 milyona ulaşması yönündeki vizyonunu paylaşan Bahçeli, 2023 seçimlerinin ardından yaptığı grup toplantısında da 100 il ve 1000 ilçeden oluşan yeni bir idari yapı hedefini açıklamıştı.
Bahçeli, son değerlendirmelerinde ise idari değişimin yerel yönetim reformuyla birlikte ele alınması gerektiğine işaret etti. Belediyelerde şeffaflığın artırılması, denetimlerin güçlendirilmesi ve yerel yönetimlerde kapsamlı reform yapılması gerektiğini vurguladı.
TÜRKİYE'NİN MEVCUT İDARİ YAPISI
İçişleri Bakanlığı'nın verilerine göre Türkiye'de halen 81 il ve 922 ilçe bulunuyor. Ülkede ayrıca 32 bin 314 mahalle, 18 bin 213 köy ve 30 büyükşehir belediyesi yer alıyor.
TÜİK verilerine göre Türkiye'nin nüfusu ise 1 Temmuz 2026 itibarıyla 86 milyon 320 bin 602 olarak kayıtlara geçti.
100 il ve 1000 ilçe hedefinin hayata geçebilmesi için TBMM'de yasal düzenlemenin kabul edilmesi gerekiyor.
