Orta Doğu'da petrol tankerlerinin doğrudan hedef alınmasıyla tırmanan gerilimin ardından çatışmaların daha da güçlü olabileceğine ilişkin endişelerle piyasalarda risk algılaması yükseldi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'ın ABD savaş gemilerine ateş açmayı sürdürmesi halinde ekonomik bedeli ödeyeceği mesajını verdi. Rubio, İran'ın dün gece 4 tankerinin hasar gördüğünü, bir tankerin batırıldığını belirtti, "Bunun için bedel ödemeye devam edecekler. Bu sırada biz de onları ekonomik olarak boğmaya devam ediyorlar." dedi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'nin İran'a ait petrol tankerlerine yönelik saldırılarına karşılık olarak ABD donanmasına ait iki savaş gemisini balistik füzelerle hedef aldıklarını duyurmuştu.
Söz konusu gelişmelerle petrol fiyatlarında sert yükselişler görüldü. Brent petrolünün varil fiyatı yaklaşık 2 ayın ardından yeniden 100 doları aştı. Yükselen petrol fiyatları enflasyon endişelerini de beraberinde getirirken, faiz faizleri de belirgin şekilde yükseldi.
Artan petrol fiyatları ile artan faiz faizlerinin birleşiminin karar verme süreçlerini zorlaştırırken, ABD'de bugün açıklanacak üretici enflasyonu ve açıklanacak enflasyon enflasyonu önceden piyasalardaki belirsizliği artırıyor.
Analistler, söz konusu kayıtların ABD Merkez Bankası'nın (Fed) gelecek dönemde atılacağı politika faaliyetlerine ilişkin net bilgi sağlanmasını kaydederek, enflasyonda olası hızlanma veya yavaşlama emarelerinin Fed'e ilişkin beklentilerin değişebileceğini söyledi.
Öte yandan, aynı zamanda piyasa likiditesini desteklemek amacıyla uzun vadeli kredi kredileri için yürütülen geri alım operasyonlarının büyüklüğünü ve ABD Hazine Bakanlığı'nın iki yılda çıkaracağını duyuracağını, bugün 6 milyara kadar 10 ila 20 yıllık vadeli harcamaların geri alınacağını açıkladı.
Hazinenin bu açıklamasının ardından ABD'nin 10 ve 30 yıllık kredi faizleri yükseldi. ABD'nin 10 yıllık vadeli kredi faizi yüzde 4,86'ya yaklaşarak Kasım 2023'ten bu yana görülen en yüksek kalıntı çıktı. Ülkenin 30 yıllık hazine borcu faizi yüzde 5,31'e kadar yükseldi.
Analistler, borç faizlerindeki yükselişte, Hazine'nin uzun vadeli kredi miktarıki satış baskısını daha güçlü şekilde karşılayan bir geri alım bekleyen piyasalarda, 6 milyar dolarlık operasyon beklentilerinin karşılamasının etkili olduğunu dile getirdi.
Öte yandan, artan jeopolitik riskler ve artan enerji maliyetleri, hafta sonu bu yana piyasaları temsil eden yapay zeka iyimserliğini tedavi etti. Teknoloji hislerinde genel olarak yayılan olumlu hava yeri, hisse ve şirket temelli gelişmelerin öne çıktığı fiyatlara bırakıldı.
Bu gelişmelere ek olarak ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım'da yapılan Kongre ara seçimleri öncesinde katılan Cumhuriyetçi Parti Ulusal Kongresinde kendi seçim tabanına "birlik olma" toplantı sırasında, başkanlık döneminde "çok başarılı" olduğunu savundu.
Konuşmasının İran'la ilgili bölümünde, İran'ın nükleer silaha sahip olmaması için bu ülkeyle savaşa girdiklerini savunan Trump, "Bu savaş kazanıyoruz." dedi. "Şu anda devam eden İran'la savaşı kazandığımız anda petrol fiyatları düşecek. Bu savaşı kazanacağız." diyen Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki ticaret kontrolünün sürdürüldüğünü ve boğazın "Trump Boğazı" olarak adlandırılabileceğini söyledi.
Bu gelişmelerdeki dalgalanmalar, enerji arzına yönelik endişelerin güçlenmesiyle dün yüzde 3,4 artışla 101,2 çapındaki kasım vadeli Brent petrolünün varil fiyatı, yeni günde ise 101,1 dolarda dengelendi. ABD'nin 10 yıllık faizi yüzde 4,85 seviyesinde, yaklaşık 3 yıllık süreçteki gidişatı sürüyor.
ABD'de artan borçluluk ve faiz oranlarının yüksek gidişi, yöne yönelik güveni baskılanırken, avro ve Japonya'nın yenindeki değerlenmenin de saklandığı dolar verileri, faizlerin uzun süre yüksek sıcaklığa bağlı beklentilere karşı düşüşleri gösteriliyor. Dolar endeksi, yüzde 0,1 azalışla 98,7 seviyesinde bulunuyor.
Dolar endeksindeki zayıflıktan destek bulan altının ons fiyatı, dün yüzde 1,1 artışla 4 bin 401'in tamamının ardından yeni işlem büyümede yüzde 0,1 yükselişle 4 bin 407 dolardan cihaz bulunuyor.
Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,48, Nasdaq endeksi 0,64 ve Dow Jones endeksi 0,77 yüzde düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar günü karışık başladı.
Avrupa borsaları olumsuz seyretti
Avrupa borsalarında dün satıcılı bir seyir izlenirken, Orta Doğu'daki son gelişmeler ve ECB'nin dünyasında para politikası kararları yıldızların odak noktasında bulunuyor.
Para piyasasında, ECB'nin bugün 3 temel faiz oranında 25'er baz puan ilave artış yapmasına kesin gözüyle bakılırken, bankanın yıl sonuna kadar bir artış yapılabilecek de fiyatlanıyor.
Bu Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Almanya'nın başkenti Berlin'deki Bode Müzesi'nde düzenlenen resmi akşam yemeğinde bir konuşma yapan ECB Başkanı Lagarde, Avrupa ülkelerinin kendi içlerindeki parçalanmalarını ve değiştirilmelerini eleyerek, "Her bir Avrupa'nın siyasi ve ekonomik güçlerinin darmadağınık olduğunu, dünya siyasetinde esamesi okunmaz. dedi.
Orta Doğu'da gerilimin artması, petrol tedarikinin süregelen risklerin artması nedeniyle, Avrupa ekonomisinin yaklaşan kış dönemlerinde zorlu bir enerji durumuyla karşılaşılabileceğine ilişkin soru artışları artıyor.
Avro/dolar paritesi yüzde 0,1 artışla 1.1640 seviyesinde bulunuyor.
Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, yıllık yaklaşık 2,6 yıllık avro geniş kapsamlı kamu ihale sözleşmesi Avrupa şirketlerine ve ürünlerine şeffaflığı kolaylaştıracak düzenleme tekliflerini açıkladı.
Söz konusu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,31, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,58, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,94 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,66 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar günü karışık başladı.
Asya tarafı satıcılı seyrediyor
ABD ve Avrupa piyasalarındaki satıcılar yeni günde Asya borsalarına da taşındı. Bölge piyasaları, artan enerji maliyetlerinin enflasyonun kalıcılığının endişeleri artırması ve artan faizleri nedeniyle olumsuz seyrediyor.
Japonya'nın 10 yıllık faizi yüzde 2,93 düzeyindeki yüksek seyrini korurken, dolar/yen paritesi yüzde 0,1 düşüşle 153,4'te bulunuyor.
Japonya Merkez Bankası (BoJ) üyesi Kazuyuki Masu, faiz artış mesajı verdi. Masu, petrol ve zayıf yenin enflasyon risklerinin artırıldığına dikkati çekildiğini, genel ekonomik koşulların hala sürdürüldüğünü belirtti.
Söz konusu gelişmeler devam ediyor yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi 0,4, Güney Kore'de Kospi yüzde 0,2, Hong Kong'da Hang Seng yüzde 1,5 ve Çin'de Şanghay yüzde 0,4 düştü.
Borsadan rekor işlem
Dün Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, gününde yüzde 0,70 değer kazanarak 14.505,48 puandan tamamlarken, 328,6 milyar lirayla tüm zamanların en yüksek işlem hacmini gerçekleştirdi.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 temelli ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seansına göre Extreme seyretti.
Yurt içinde göz TCMB'nin faiz kararına çevrildi.
AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, TCMB'nin politika faizini yüzde 37 seviyede sabit tutmasını bekliyor. Ankete katılan ekonomistlerin yıl sonuç politika faizi beklentilerin medyasını da yüzde 35 olarak hesaplandı.
Dolar/TL günü 48.4820'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın gidişatında önceki devamının hemen üzerinde 48.4940'tan fazla işlem devam ediyor.
Analistler, bugün yurt içinde TCMB faiz kararı, yurt dışında ise ECB faiz kararı ve ABD'de Üretici Endeksi'nin (ÜFE) takip listesi belirtildi, teknik açıdan BIST 1000 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın dirençli, 14.400 ve 14.300 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
09.00 Almanya, ağustos ayı Tüketici Fiyat Endeksi
10.00 Türkiye, temmuz ayı sanayi üretimi
14.00 Türkiye, TCMB'nin faiz kararı
14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri
15.15 Avro Bölgesi, ECB'nin faiz kararı
15.30 ABD, ağustos ayı Üretici Fiyat Endeksi
15.30 ABD, haftalık işsizlik maaşı başvuruları
15.45 Avro Bölgesi, ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması
17.00 ABD, ağustos ayı ikinci el konut satışları
17.00 ABD, temmuz ayı toptan eşya stokları
